Kozmik Takvim
Kozmik takvim, ünlü Amerikalı gökbilimci Carl Sagan'ın bir fikrinden doğmuştur. Takvim tek bir Dünya yılından oluşur, ancak bu zaman dilimine tüm evrenin kronolojisi (Sagan'a göre yaklaşık 14 milyar yıl) grafiksel olarak sıkıştırılır.
![](http://up.wiki.x.io/wikipedia/commons/thumb/9/99/Cosmic_Calendar.png/440px-Cosmic_Calendar.png)
Bu kavram, Carl Sagan tarafından 1977 tarihli Cennetin Ejderleri adlı kitabı ve 1980 yapımı Cosmos adlı televizyon dizisiyle meşhur hale getirildi.[1] Sagan burada, mukayeseyi yüzey alanı açısından genişletmeye devam ettiğini ve Kozmik Takvim'in bir futbol sahası büyüklüğüne ölçeklendirilmesi halinde "bütün insanlık tarihinin (onun) elinin büyüklüğünde bir alanı işgal edeceğini" anlatmaktadır.[2]
Kozmik Takvim'e göre Büyük Patlama 1 Ocak başında gece yarısı gerçekleşti ve şu anki harita gece yarısından hemen önce 31 Aralık'ın sonunu gösteriyor.[3] Bu ölçekteyken geçen her kozmik ay, 1 milyar yılı ifade eder. Bir kozmik saniye 440 yıl, tek bir kozmik dakika 26.000 yıl, bir kozmik saat neredeyse 2 milyon yıl ve her kozmik gün 38 milyon yılı temsil eder.[4]
Sonuç olarak evrenin yaşıyla karşılaştırıldığında insan uygarlığının toplam zamanının ne kadar küçük olduğu büyüleyici bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Evrenin bu varsayımsal yılının sadece son saniyesinde (yani, tarihin son beş yüzyılında) insan bugün kullandığımız teknolojinin %99'unu geliştirdi.
Jeolojik zaman cetvelini ve Dünya'daki yaşamın tarihini görselleştirmek için kullanılan benzer bir örnek "Jeolojik Takvim"'dir.
Kozmoloji
değiştirTarih | Milyar yıl önce | Olgu |
---|---|---|
1 Oca | 13,8 | Gece yarısından 14 dakika sonra yayılan kozmik arka plan radyasyonundan görüldüğü gibi Büyük Patlama |
19 Oca | 13,1 | Bilinen en eski Gama Işını Patlaması |
26 Oca | 12,85 | İlk gökadaların oluşması[5] |
16 Mar | 11 | Samanyolu Gökadası oluştu |
13 May | 8,8 | Samanyolu Gökadası'nın diski oluştu |
2 Eyl | 4,57 | Güneş Sistemi'nin oluşması |
6 Eyl | 4,4 | Dünyada bilinen en eski kayalar oluştu |
Dünyadaki yaşamın evrimi
değiştirTarih | Milyar yıl önce | Olgu |
---|---|---|
14 Eyl | 4,1 | Biyotik yaşamın bilinen ilk kalıntıları (Batı Avustralya'daki 4,1 milyar yıllık kayalarda keşfedildi).[6][7] |
21 Eyl | 3,8 | İlk Yaşam (Prokaryotlar)[8][9][10] |
30 Eyl | 3,4 | Fotosentez |
29 Eki | 2,4 | Atmosferin oksijenlenmesi |
9 Kas | 2 | Karmaşık hücreler (Ökaryotlar) |
5 Ara | 0,8 | İlk çok hücreli yaşam[11] |
7 Ara | 0,67 | Basit yapılı hayvanlar |
14 Ara | 0,55 | Eklem bacaklılar (böceklerin ataları, örümceğimsiler) |
17 Ara | 0,5 | Balıklar ve Proto-amfibiler |
20 Ara | 0,45 | Kara bitkileri; Ordovisyen-Silüryen yok oluşları |
21 Ara | 0,4 | Böcekler ve tohumlar |
22 Ara | 0,36 | Amfibiler; Geç Devoniyen kitlesel yok oluşu |
23 Ara | 0,3 | Sürüngenler |
24 Ara | 0,25 | Permiyen-Triyas yok oluşu; Tüm biyolojik familyaların %57'si ve tüm türlerin %83'ü yok olur |
25 Ara | 0,23 | Dinozorlar |
26 Ara | 0,2 | Memeliler; Triyas-Jura kitlesel yok oluşu |
27 Ara | 0,15 | Kuşlar (kuş benzeri dinozorlar) |
28 Ara | 0,13 | Çiçekler |
30 Ara, 06:24 | 0,065 | Kretase-Tersiyer yok oluşu, kuş benzeri olmayan dinozorlar yok olur[12] |
İnsan evrimi
değiştirTarih / saat | Milyon yıl önce | Olgu |
---|---|---|
30 Ara | 65 | Primatlar |
31 Ara, 06:05 | 15 | İnsansılar |
31 Ara, 14:24 | 12,3 | İnsangiller |
31 Ara, 22:24 | 2,5 | İlkel insanlar ve Oldowan taş yontma aletleri |
31 Ara, 23:44 | 0,4 | Ateşin ilk insanlar tarafından kontrollü olarak kullanılması |
31 Ara, 23:52 | 0,2 | Anatomik olarak modern insanlar |
31 Ara, 23:55 | 0,11 | Son Buzul Dönemi'nin başlangıcı |
31 Ara, 23:58 | 0,035 | Tarih öncesi sanat (Heykel ve resim) |
31 Ara, 23:59:32 | 0,012 | Tarım |
Tarihin başlangıcı
değiştirTarih / saat | Bin yıl önce | Olgu |
---|---|---|
31 Ara, 23:59:33 | 12,0 | Son Buzul Çağı'nın bitişi |
31 Ara, 23:59:41 | 8,3 | Doggerland'ın sular altında kalması |
31 Ara, 23:59:46 | 6,0 | Bakır Çağı (kalkolitik) |
31 Ara, 23:59:47 | 5,5 | Tunç Çağı; Proto-yazı; Stonehenge Cursus anıtının yapılışı |
31 Ara, 23:59:48 | 5,0 | Mısır'ın birinci hanedanı, Sümer'de Erken Hanedan Dönemi, İndus Vadisi Uygarlığının başlangıcı |
31 Ara, 23:59:49 | 4,5 | Alfabe, Akad İmparatorluğu, tekerlek |
31 Ara, 23:59:51 | 4,0 | Hammurabi Kanunları, Mısır Orta Krallığı |
31 Ara, 23:59:52 | 3,5 | Geç Tunç Çağı'ndan Erken Demir Çağı'na; Minos Patlaması |
31 Ara, 23:59:53 | 3,0 | Demir Çağı; Klasik Antik Çağ'ın başlangıcı |
31 Ara, 23:59:54 | 2,5 | Buda, Mahavira, Zerdüşt, Konfüçyüs, Ahameniş İmparatorluğu, Çin Hanedanı, Klasik Yunan, Asoka İmparatorluğu, Vedalar tamamlandı, Öklid geometrisi, Arşimet Fiziği, Roma Cumhuriyeti |
31 Ara, 23:59:55 | 2,0 | Ptolemaik astronomi, Roma İmparatorluğu, İsa, 0 sayısının icadı, Gupta İmparatorluğu |
31 Ara, 23:59:56 | 1,5 | Muhammed, Maya uygarlığı, Song Hanedanı, Bizans İmparatorluğu'nun yükselişi |
31 Ara, 23:59:58 | 1,0 | Moğol İmparatorluğu, Maratha İmparatorluğu, Haçlı Seferleri, Kristof Kolomb'un Amerika seferi, Avrupa'da Rönesans, Johann Sebastian Bach zamanına kadar klasik müzik |
31 Ara, 23:59:59 | 0,5 | Modern Tarih; günümüzden önceki son 437,5 yıl. |
Ayrıca bakınız
değiştirKaynakça
değiştir- ^ "Cosmos, episode 1 (1980)". 29 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2022.
- ^ "Episode 1: The Shores of the Cosmic Ocean (Cosmos: A Personal Voyage, Carl Sagan)". 28 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2022.
- ^ Therese Puyau Blanchard (1995). "The Universe At Your Fingertips Activity: Cosmic Calendar". Astronomical Society of the Pacific. 16 Aralık 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2007.
- ^ Druyan, Ann. "1". Kozmos: Yıldızlara Uzanan Merdiven. National Geographic. Çağlar Yücel tarafından çevrildi. Beta Yayıncılık. s. 31. ISBN 978-625-436-189-0.
- ^ "First Galaxies Born Sooner After Big Bang Than Thought". Space.com. 15 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2015.
- ^ Borenstein, Seth (19 Ekim 2015). "Hints of life on what was thought to be desolate early Earth". Excite. Yonkers, NY: Mindspark Interactive Network. Associated Press. 23 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2015.
- ^ Bell, Elizabeth A.; Boehnike, Patrick; Harrison, T. Mark; Mao, Wendy L. (19 Ekim 2015). "Potentially biogenic carbon preserved in a 4.1 billion-year-old zircon" (PDF). Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 112 (47). ss. 14518-21. Bibcode:2015PNAS..11214518B. doi:10.1073/pnas.1517557112. ISSN 1091-6490. PMC 4664351 $2. PMID 26483481. 6 Kasım 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2015. Erken baskı, baskıdan önce çevrimiçi olarak yayınlandı.
- ^ Yoko Ohtomo; Takeshi Kakegawa; Akizumi Ishida; Toshiro Nagase; Minik T. Rosing (8 Aralık 2013). "Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks". Nature Geoscience. Cilt 7. ss. 25-28. Bibcode:2014NatGe...7...25O. doi:10.1038/ngeo2025.
- ^ Borenstein, Seth (13 Kasım 2013). "Oldest fossil found: Meet your microbial mom". AP News. 29 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2013.
- ^ Noffke, Nora; Christian, Daniel; Wacey, David; Hazen, Robert M. (8 Kasım 2013). "Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia". Astrobiology. 13 (12). ss. 1103-24. Bibcode:2013AsBio..13.1103N. doi:10.1089/ast.2013.1030. PMC 3870916 $2. PMID 24205812.
- ^ Erwin, Douglas H. (9 Kasım 2015). "Early metazoan life: divergence, environment and ecology". Phil. Trans. R. Soc. B. 370 (20150036). s. 20150036. doi:10.1098/rstb.2015.0036. PMC 4650120 $2. PMID 26554036.
- ^ "Cosmos: A Spacetime Odyssey (@35min)". 11 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2014.
Dış bağlantılar
değiştir- Bu makale için kullanılan resim hakkında daha fazla bilgi. 31 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
- Google Takvim biçimindeki Kozmik Takvim 24 Ocak 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
- Gerçek zamanlı olarak aktarılan Kozmik Takvim. 28 Nisan 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)